24uurpd

Frysk en de Friezen.
Oan de VU, dr’t s Pake teology studearre by Abraham Kuyper, learde hy dat elts folk it evangeelje yn syn eigen taal hearre mocht (Hannelings 2:11). Sa soe dat foar de Friezen ek jilde. En sa waard pake in fle strider foar it brken fan it Frysk yn it nderwiis en de tsjerke. Tegearre mei dr G A Wumkes hat er wurke oan de oersetting fan de bibel yn it Frysk. Fierder wie er de oprjochter fan it “Kristlik Frysk Selskip”, dat yn 2008 syn 100-jierrig bestean fierde. Hy wie foarstander fan it frouljuskiesrjocht en foar de fakbeweging. Allegearre saken dr't de hearskjende elite net bliid mei wie. En doe’t Pake ek noch yn it Frysk preekje soe, hie de tsjerkeried fan Eanjum har nocht. Doe’t er him beropber stelde wie der gjin Fryske gemeente dy’t him beroppe woe.

Ferbanne t Frysln.
De tsjerkeried fan Eanjum fn dat Frysk de taal fan de arbeiders wie. En dat koe nea de taal fan God wze. Pake hie doe gjin oare kar as in beropping bten Frysln oan te nimmen. Sa waard er dominy yn Zevenhoven en letter yn Doetinchem. Wat Pake syn libbenswurk wze soe, waard teinlik syn libbenstragyk.

Ferbanne ??
No ja, se hawwe Pake net by Wolvegea oer de grins set. Mar as ik ls hoe Wumkes yn 1927 beskriuwt wat er bart is, dan tink ik "ferbanne". Wumkes hat it yn it foarwurd fan "Ta in tinkstien" oer "De man, dy't him balling fielde". Ls hjir wat Pake sels oan syn freun G.Kamerling skriuwt. Ferbanne klinkt ferwitend, mar ik ferwyt de Fryske tsjerken neat. Jo moatte it yn de kontekst fan dy tiid sjen. Pake wie mei syn tinken syn tiid fier foart.
Koen Zondag beskriuwt dat yn in pear krantestikken tige moai. Sjoch nei de links fierderop.

Heech.
Wumkes beskriuwt yn it foarwurd fan “Ta in tinkstien” in anekdoate oer in ld wyfke yn Heech dat op snein in Frysk stik lies. Doe’t buorfrou der yn kaam sei dy: “O Jantsje, lze jo Frysk op snein, komt dat wol goed?”. Dit om te yllustrearjen dat godstsjinst en Fryske taal himelsbreed t elkoar leinen. Minsken dy't by dei en by nacht Frysk tochten en praten, seinen harren gebed yn it Hollnsk.
Wumkes hellet Heech noch in kear oan. Nammentlik as er in rychje minsken neamt dat Pake stipe. En dan neamt er D J de Witte, hsdokter yn Heech. En dat kom ik no krekt te witten; hast fjirtich jier nei dat wy de praktyk fan Doede Ferwerda oernamen, dy't sels de praktyk 25 jier earder oernaam fan de Witte.

Loaijingea.

Pake leit njonken Beppe begroeven op it tsjerkhf fan Loaijingea, Pake syn berteplak.
It is bysnder dat s oare Pake en Beppe noch gjin twa kilometer fan Loaijingea yn Snits begroeven lizze.

Opa Hessel Dethmers en Pake Sipke hienen mear mei inoar te meitsjen as ik ea wist.
Opa Hessel Dethmers, ek grifformeard dmny, hat Pake Sipke yn 1901 te Eanjum yn it amt befstige. Sjoch by de kranteknipsels op, side 52 links nder.

Bij de begraffenis fan Pake Sipke hat Opa Hessel de lieding hn. Sjoch nei de kranteknipsels op side 13,
en op side 19.

Frjemd dat ik dit yn 2012 pas te witten kom. Ik ha s heit en mem der nea wat oer sizzen heard.

Publikaasjes.
“Ta in tinkstien” is in tinkboek dat it “Kristlik Frysk Selskip” yn 1927 tjn hat, nei’t Pake ferstoarn wie. It is in gearfetting fan Pake syn geskriften, gearstald troch G A Wumkes, dy’t ek it foarwurd skreaun hat.

Bij it 100-jierrich bestean fan it “Kristlik Frysk Selskip” ferskynde der in artikel yn it ”Nederlands Dagblad”  dat jo hjir lze kinne.

Op Nijjiersdei 2012 publisearre Christaan Hoogendoorn, oerpakesizzer fan Pake Sipke, in Youtube filmke, mei drop in op muzyk sette Nederlnske oersetting fan in fers dat Pake presys 100 jier drfoar publisearre.   Nei Youtube             Nei de tekst

De orizjinele teksten fan alle nijjiersgedichten fan 1910 oant en mei 1913 binne hjir te fienen.

In foarbyld fan de flens wrmei Pake foar de Fryske saak stride fine jo yn syn skriuwen
  "Lytse Imperialisten"

Yn 2019 fn Peter Dillingh (fierderop faker neamd) in aardige advertinsje yn it Grifformearde Tsjerkebld fan Amsterdam (maart 1919). Ik krige him fia myn nicht Dieuwke de Vries-Huismans.
advertentie

Prof. J.Waterink, by s yn de famylje wurde hy Jan Wat neamd, hat in nekrology oer Pake in it Tsjerkelik Jierboek skreauwen. Fernimstich: Jan Wat wurde nei Pake syn ferstjerren as foogd foar de bern beneamd. Sa moast it wol goed komme nder de lieding fan disse Kristen Pedagooch.
Noch in fernimstichheid: Jan Waterink en Pake Sipke wienen troud mei froulju dy't nichten fan mekoar wienen. Sjoch hjir hoe dat sit.

By de ferhsing fan s  ltste doe noch libjende muoike, Lena Huismans-Hiemstra, kaam in skriftsje mei knipsels boppe wetter, mei der yn adfertinsjes en artikels dy in de kranten verschiend wiene nei oanlieding fan it ferstjerren en de begraffenis fan Pake Sipke. nei de knipsels,

Pake op 'e site fan protestant.nu, en ek it Kristlik Frysk Selskip

In goede aksje fan s broer Sipke op Krspunt.
Krspunt is de digitale fuortsetting fan it wurk fan it Kristlik Frysk Selskip.
 
foto
Boppe it oarspronklike boerd en de buorden mei tydlike plakstikkers fan Sipke.
Uteinlik hat s Sipke de gemeente Sdwest-Frysln sa fier krige dat se de offisjele strjitnamme feroare ha yn "Ds. S. Huismans-leane" en se in nei boerd pleatst hawwe.
Mei in puntsje op'e i.

leane

s broer Wim die yn 2013 ndersyk yn Dokkum, Eanjum, Peassens en Moddergat.
Syn ferslach stiet hjirre.  It Dethmers part fine jo by "Opa Hessel".

By it fskie fan it Kristlik Frysk Selskip en de oergong nei Krspunt hat s neef Sipke (fan Willem) sprutsen. De humor en it sarkasme dat dr yn sit hat er fan syn Pake.
Syn suster Dieuwke Rosalina hat in neijiersgedicht fan Pake foardroegen.
Hjir fine jo it fskie fan it KFS op Krspunt.
Hjir binne alle sykresultaten mei it wurd "huismans" op Krspunt.

Op 5 jannewaris 2013 stie dit stik fan Koen Zondag yn it Friesch Dagblad.
(Koen Zondag is op 12-10-2019 ferstoarn)

En op 1 maart 2014 al wer in stikje fan Koen Zondag oer Pake syn grf.
De selde tekst t de krante, mar dan better lsber.

Yn it "Historisch tijdschrift GKN" nr 28 fan 2013 hat Koen Zondag in fernimstich en wiidweidich stik skreaun oer Pake, it frysk en de tsjerke.

Noch in artikel fan Koen Zondag oer Pake en de skoalle in Eajum fine jo hjirre

Yn "De Sneuper", it tiidskrift fan de "Historische Vereniging Noordoost-Friesland" is ein 2014 in fantastisk artikel tkommen fan de hand fan Kees Bangma. It giet oer Pake, die tydens de mobilisaasje  fan 1914,  de fryske soldaten yn Brabant besyket. Ls it hjirre.

Alwer een stik oer Pake yn de tiid fan de mobilisaasje fan 1914. Dizze kear yn "Geandewei", it tsjerkebld fan de PKN yn Frysln. It is fan de hn fan de histoarikus Drs. Peter Dillingh, einredakteur fan it "Historisch tijdschrift GKN" en beliedsmeiwurker fan de CDA-Twadde Keamerfraksje. Ls it hjirre

In foto t Eanjum yn it Friesch Dagblad wr't Pake tafallich op stiet. Sjoch hjirre

Lofts op'e rne fan dersteande foto in stikje fan de Grifformearde pastorije fan Eanjum.
s heit syn bertehs. (?)  Rjochts de tsjerketoer.
Oude past Anjum

Letter is op it selde plak in nije pastorije del set.
Bliuwt de fraach: "Wr yn wennen Pake en Beppe?"
Neffens de deistige bewenners is de neie pastorije yn 1905 boud.
nderoan twa foto's fan de nije pastorije: ien fan bten en ien fan binnen.
nieuwe pastorie 1
nieuwe pastorie 3
nieuwe pastorie binnen
foto Pake Beppe
De troufoto fan Dieuwke Rosalina Banda en Sipke Huismans

Pake Sipke yn it Eudokia sikehs yn Rotterdam
Eudokia
Yn syn lste libbensier hat Pake Sipke in skoft opnaam west yn it Eudokia sikehs yn  Rotterdam. Hy hat der ferskate brieven en brievekaarten skreaun oan syn famylje.
Yn die brieven skriuwt er dat de rntgenfoto's fan de rchwervels ferbettering toane, mar dat er noch bloedearmoed hie en dat it aaiwyt yn de urine mar net sakje woe.
By de medici nder s gong in ljochtsje brnen. Dat koe wol ris it Bence Jones aaiwyt wze. It aaiwyt dat jo fine by de sykte fan Kahler (Multipel Myeloom).

Binne jo ynteressearre yn de brieven, ls se hjirre

Wolle jo mear witte oer it Eudokia sikehs, ls it hjir op Wikipedia.